Dầu khí Iraq – những vấn đề bất thuận

Dầu khí Iraq – những vấn đề bất thuận

- in Dầu Khí
164
Ngoài căng thẳng ngoại giao giữa một số nước Arập với Qatar, giới quan sát dầu mỏ gần đây cũng rất chú ý đến diễn biến tình hình Iraq, sau khi Chính phủ Khu vực Kurdistan (KRG) ở miền Bắc nước này thông báo sẽ tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý độc lập vào ngày 25-9 năm nay.

Động thái này của KRG hầu như không nhận được bất kỳ sự ủng hộ nào trong cộng đồng quốc tế. Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ, Vương quốc Anh, Mỹ, Đức, Liên minh châu Âu (EU) đã lên tiếng chính thức phản đối và tái khẳng định ủng hộ mạnh mẽ sự toàn vẹn lãnh thổ của Iraq.

Tuy nhiên, các lãnh đạo người Kurd vẫn nói cuộc bỏ phiếu sẽ vẫn được tiến hành bất chấp sự phản đối. Những người này nhấn mạnh rằng, mục tiêu trưng cầu dân ý là để xác định xem Kurdistan sẽ vẫn là một phần của Iraq hay nên tách ra độc lập. Họ có ý tưởng sẽ tiến hành hoạt động này tương tự như cuộc trưng cầu dân ý về việc ở lại/rời khỏi EU của người Anh mùa hè năm ngoái. Nghĩa là, kể cả khi kết quả bỏ phiếu là tách ra độc lập, thì tiến trình này cũng sẽ mất một thời gian nhất định để đàm phán với các bên liên quan.

Trong nhiều năm qua, giữa Chính phủ trung ương Bagdad và KRG đã xảy ra nhiều bất đồng xung quanh việc phân chia nguồn tài nguyên và doanh thu từ dầu mỏ của Iraq.

Kurdistan đang “ngồi” trên một trữ lượng dầu mỏ ít nhất là 45 tỉ thùng và xuất khẩu khoảng 600.000 thùng/ngày. Hầu hết dầu mỏ đi ra khỏi Kurdistan thông qua một đường ống dẫn dầu từ Kirkuk đến cảng Ceyhan ở Thổ Nhĩ Kỳ, từ đó đến các thị trường xuất khẩu ở Nga và châu Âu.

KRG đã thỏa thuận với các công ty dầu khí quốc tế để phát triển các mỏ dầu trong phạm vi khu tự trị, mà không có bất kỳ sự can thiệp nào từ Baghdad. Các giao dịch chính đã được ký với các công ty Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ.

Theo Hiến pháp Liên bang Iraq, dầu mỏ được bán thông qua một tổ chức chính phủ, còn doanh thu bán dầu được chia cho KRG 17%. Nhưng việc đưa vào khai thác đường ống dẫn dầu Kirkuk – Ceyhan đã tạo cho người Kurd một “kênh” xuất khẩu dầu độc lập với Baghdad và khiến cho việc kiểm soát của Iraq đối với hoạt động khai thác, xuất bán dầu ở khu vực này thêm khó khăn.

Đến năm 2014, thỏa thuận giữa Erbil (thủ phủ của Kurdistan) và ExxonMobil (Mỹ) đã “thổi bùng” lên mâu thuẫn giữa KRG và Baghdad. Đã có một thời gian, việc chia sẻ doanh thu với người Kurd đã bị Baghdad hủy bỏ và KRG phải cố gắng để cân bằng ngân sách vốn phụ thuộc vào doanh thu dầu mỏ của họ.

Tranh chấp giữa chính phủ trung ương và KRG về dầu mỏ chỉ tạm gác lại, khi tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) nổi lên như một mối đe dọa lớn đối với sự ổn định nội bộ của Iraq, chiếm thành phố Mosul và một phần lớn lãnh thổ ngay trên biên giới của KRG. Tuy nhiên, cuộc tranh cãi về dầu mỏ không vì thế mà biến mất và dầu mỏ vẫn là điểm mấu chốt trong quan hệ giữa Erbil và Baghdad.

Việc Kurdistan dự định tổ chức trưng cầu dân ý chắc chắn sẽ làm mối quan hệ này căng thẳng hơn, phức tạp hơn. Những nỗ lực kiểm soát nguồn cung dầu của Iraq và Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sẽ gặp phải một thách thức không nhỏ từ KRG, một khi họ (tự cho mình) có quyền tự do bơm thêm dầu. Dầu mỏ Kurdistan cùng với sản lượng đang gia tăng từ Libya và Mỹ sẽ tiếp tục khiến tình trạng dư cung hiện tại thêm phức tạp và khó giải quyết hơn, đồng thời khiến giá dầu khó có cơ hội nhích lên nữa.

Ngoài ra, nếu xảy ra một cuộc tranh chấp lớn hơn, sản lượng dầu mỏ của Iraq có bị suy giảm và sự ổn định nội bộ ở nước này có thể bị ảnh hưởng. Mặc dù gần đây, tương quan giữa sự bất ổn ở Trung Đông và giá dầu có giảm, nhưng điều này có thể thay đổi một khi “quả bom” Kurdistan phát nổ.

You may also like

OPEC nên để giá dầu tái cân bằng thị trường

Bộ phim “WarGames” những năm 1980 chứa đựng