Tìm hiểu ngũ uẩn trong Phật giáo hay nhất

Tìm hiểu ngũ uẩn trong Phật giáo hay nhất

- in Minh Triết Thiền Định
262

Hãy cùng Muôn Màu theo dõi nội dung mới nhất về Mày mò ngũ uẩn trong Phật giáo dưới đây nhé:

Ngũ uẩn nghĩa là 5 nhân tố tạo thành 1 con người bao gồm: cơ thể hay hình thể, xúc cảm, nhận thức, tạo nên ý thức hoặc công đoạn nghĩ suy, và tinh thần. Sự hiểu biết về ngũ uẩn ko chỉ giới hạn cho các học giả, hầu như bất cứ Phật tử nào cũng có thể giảng giải các uẩn theo cách gần giống.

Ngũ uẩn được đề nghị vào đầu thời đoạn trong các bài bình luận về các kinh điển Phật giáo thuở đầu, giờ đây nó nền móng cho chủ nghĩa triết học của Phật giáo Đại Thừa.

Sự tỉnh ngộ của Đức Phật đã cho Ngài thấy rằng, cái chết ko có từ nào có thể mô tả. Cùng lúc, Ngài phát xuất hiện trục đường tỉnh ngộ có thể được miêu tả, mặc dầu nó liên can tới 1 cách nhìn mới và định nghĩa hóa vấn đề âu sầu và căng thẳng.

Bởi vì định nghĩa cũ là dụng cụ nghèo đói để giảng dạy trục đường, Ngài đã phải thông minh các định nghĩa mới và mở mang các từ đã có sẵn để bao gồm các định nghĩa này để người khác có thể thông suốt.

1 trong những định nghĩa mới trong giáo lý của Đức Phật là ngũ uẩn (tiếng phạn: The skandhas – tiếng Pali: khandhas – tiếng Anh: Five Clinging Aggregates). Trong bài thuyết pháp trước nhất của mình, Đức Phật đã đưa ra 1 ý nghĩa mới, “Ngũ uẩn” để tóm lược phân tách của Ngài về sự thực của căng thẳng và âu sầu.

Trong suốt phần còn lại của sự nghiệp giảng dạy, Đức Phật đã nói đến tới ngũ uẩn nhiều lần. Tầm quan trọng của chúng trong các giáo lý Phật giáo đã được hiển nhiên đối với mọi lứa tuổi Phật tử tính từ lúc đấy.

Ngũ uẩn là gì?

Ngũ uẩn (tiếng Phạn: Pãnca-skandha) là 5 nhân tố liên kết lại tạo thành con người. Từ “Panca” có tức là “5”. Từ “skandha” có tức là “nhóm”. 1 số văn bản dịch là “ngũ ấm”, có tức là 5 nhóm trở lực che mờ Phật tính. Không những thế, học giả và Phật tử thường sử dụng từ “ngũ uẩn” do Ngài Huyền Trang dịch hơn là “ngũ ấm”.

Trong kinh tạng Nikàya, Ngũ uẩn được gọi là 5 thủ uẩn (Pãnca upàdana khandha), có tức là 5 nhóm nhân vật của sự chấp thủ, của tâm tham ái thì gọi là 5 thủ uẩn.

Giáo lý về ngũ uẩn cung ứng 1 cách tiếp cận cân đối và toàn diện để hiểu được chân lý phổ thông của Vô ngã. Trong cuốn “Tóm Tắt Phật giáo” kết luận rằng, Bản ngã chỉ là 1 thuật ngữ thuận lợi cho 1 tập trung các trải nghiệm tư nhân và ý thức, như xúc cảm, ý tưởng, lề thói, thái độ…

Lúc nhận thức được 1 cảm giác, bất kể nó là gì, ngay lúc chúng ta nhận thức được điều gì đấy, trong thực tiễn, ngũ uẩn đã được chuyển di. Cho dù chúng ta đang nghĩ suy, chuyện trò, chuyển động, trải nghiệm đớn đau, cảm giác ngứa hay trung tính, thì đấy là ngũ uẩn.

Lúc chúng ta hấp thu vào thiền định, ngũ uẩn sẽ chuyển di. Lúc chúng ta đạt đến 1 số tình trạng tinh thần nhưng mà chúng ta thường nghe về sự kêu gọi siêu nghiệm. Bất cứ kinh nghiệm nào nhưng mà chúng ta có thể làm, trong bất cứ lĩnh vực nào, dưới bất cứ bề ngoài nào, ở đâu và bất kỳ lúc nào chúng ta làm điều đấy, đây vẫn là những tập trung đang được vận hành.

Tương tự, ko có gì tuyệt đối còn đó ngoài ngũ uẩn. Đây là khám phá lớn lao của Đức Phật.

Ngũ uẩn bao gồm:

  1. Vẻ ngoài (Sắc uẩn – rupa)
  2. Cảm giác (Thọ uẩn – vedana)
  3. Nhận thức (Tưởng uẩn – sanna)
  4. Tạo nên ý thức (Hành uẩn – sankhara)
  5. Tinh thần (Thức uẩn – vinnana)

Chúng được gọi là ngũ uẩn lúc chúng làm việc cùng nhau để đáp ứng 1 tình trạng ý thức. Như Tâm Kinh (Heart Sutra) nói, Bồ Tát dùng trí não Bát Nhã nhận ra sự trống rỗng của ngũ uẩn.

Vô thường là 1 trong những đặc tính của Tánh ko, và các uẩn cũng bị chi phối bởi nguyên lý vô thường. Do đấy, mỗi 1 uẩn đều trải qua những chỉnh sửa liên tiếp. Các uẩn chẳng hề là những thứ tĩnh, chúng là các thứ tự năng động.

Bằng cách hiểu được ngũ uẩn, chúng ta đạt được sự khôn ngoan của vô ngã. Toàn cầu chúng ta trải nghiệm ko được xây dựng dựa trên hoặc bao quanh ý tưởng về “cái tôi”, nhưng mà là phê duyệt các thứ tự ko có con người.

Bằng cách loại trừ ý tưởng về bản thân, chúng ta có thể nhìn vào hạnh phúc và âu sầu, khen ngợi và đổ lỗi, tất cả đều được tĩnh tâm. Bằng cách này, chúng ta sẽ ko còn phải chịu sự mất thăng bằng của thú vui và khiếp sợ xen kẽ nữa.

Nội dung của 5 uẩn

1. Vẻ ngoài (Sắc uẩn – Rupa)

Vẻ ngoài vật chất bao gồm 4 tính chất căn bản: tính cứng cáp, lỏng, nhiệt và chuyển di. Những tính chất này ko chỉ dễ ợt là đất, nước, lửa và gió, trong Phật giáo chúng còn nhiều nữa.

Độ cứng là nhân tố mở mang. Bởi vì các vật thể này chiếm ko gian, nên lúc chúng ta nhận ra 1 vật thể có tức là nó đang mở mang trong ko gian. Nhân tố mở mang là chất rắn, cũng như chất lỏng.

Lúc chúng ta nhận ra 1 phần của nước chúng ta đang đích thực nhận ra sự cứng cáp. Độ cứng của đá và sự mềm mỏng của chất keo, chất lượng của sự nặng nhẹ trong mọi thứ là những phẩm giá cứng cáp. Chúng là những tình trạng của vật chất.

Sự lưu thông là nhân tố gắn kết, nhân tố này giữ các hạt vật chất lại với nhau. Lực dính trong chất lỏng quá mạnh tới nỗi chúng liên kết lại ngay lúc vừa tách ra. Lúc 1 chất rắn được tách ra thì các hạt chẳng thể liên kết lại, trừ lúc chúng được chuyển thành chất lỏng.

Điều này được tiến hành bằng cách tăng nhiệt độ của chúng, chả hạn như lúc chúng ta hàn kim khí. Vật thể nhưng mà chúng ta thấy là sự mở mang hoặc dạng hình giảm thiểu, có thể đạt được qua sự gắn kết.

Các nhân tố của nhiệt giúp bảo tồn nhựa sống của tất cả chúng sinh. Lúc chúng ta nói rằng 1 vật thể lạnh, có tức là hơi hot của vật thể đấy ít hơn nhiệt thân thể của chúng ta. Nó là kha khá.

Chuyển di là nhân tố của sự chuyển dịch và cũng là kha khá. Để biết liệu 1 vật có đang chuyển động hay ko thì chúng ta cần 1 điểm nhưng mà chúng ta coi là cố định để có thể đo được chuyển di. Nhưng mà vì ko có vật thể bất động mãi mãi trong vũ trụ nên sự bất biến cũng là 1 phần của chuyển di.

Những nguyên lý này xoành xoạch hiện hữu, từ đấy sinh ra những hiện tượng và phẩm giá khác. Chúng ta có 5 cảm quan để nhận diện uẩn này: Mắt nhận ra, Tai để nghe, Mũi ngửi được mùi, Lưỡi nhận diện hương vị, và Thân thể hoặc da cảm thấy lúc xúc tiếp.

2. Cảm giác (Thọ uẩn – Vedana)

Cảm giác có thể là thoải mái, khó chịu hoặc trung lập và chúng nảy sinh từ xúc tiếp. Sự xúc tiếp như nhận ra cái gì đấy, nghe cái gì đấy…tạo ra ý tưởng hoặc nghĩ suy, và chúng ta sẽ có cảm giác về ý tưởng hay nghĩ suy đấy. Chẳng thể ngăn dự phòng được cảm giác phát sinh.

Xúc cảm không giống nhau từ người này sang người khác. Chúng ta chẳng hề khi nào cũng cảm thấy cùng 1 cách về cùng 1 vấn đề. Xúc cảm của chúng ta lệ thuộc vào kinh nghiệm của chúng ta và cách chúng ta xử lý thông tin. Không hề mọi người đều xử lý thông tin theo cùng 1 cách, và cũng chẳng hề có cùng 1 kết luận. Cảm giác của chúng ta có thể chỉnh sửa theo thời kì còn đó của chúng ta.

3. Nhận thức (Tưởng uẩn – Sanna)

Sự tổng hợp này gọi là nhận thức hoặc thừa nhận cả vật chất lẫn ý thức phê duyệt liên hệ với các cảm quan. Lúc chúng ta nhận thức về 1 nhân vật hay ý tưởng, nhận thức của chúng ta nhìn thấy sự phân biệt của nó với các nhân vật hoặc ý tưởng khác.

Sự phân biệt này khiến cho chúng ta thân thuộc với nhân vật hoặc ý tưởng lúc chúng ta cảm nhận nó trong ngày mai. Nhận thức là sự cho phép của bộ não và chúng có thể lừa dối chúng ta, bên cạnh đó chúng cũng chỉnh sửa theo thời kì.

1 tỉ dụ thú vị về nhận thức sai trái, người dân cày sau lúc gieo hạt, họ dựng lên 1 hình nộm để bảo vệ hạt mầm khỏi những con chim, những người khác đi ngang qua cứ tưởng đấy là 1 người đang đứng trên cánh đồng của anh ta. Ấy là bản lĩnh mộng tưởng của nhận thức, 1 nhận thức có thể rất khó để xóa nhòa trong tâm não, bên cạnh đó nó cũng có thể chuyển đổi.

4. Sự tạo nên ý thức (Hành uẩn – Sankhara)

Sự tổng hợp này bao gồm tất cả các nhân tố ý thức trừ cảm giác và nhận thức. Những nhân tố này được gọi là ý chí hay các “hành động tình nguyện” (volitional).

Liên hệ qua các cảm quan tạo ra sự cần phải có phải chọn 1 hành động và hành động nhưng mà chúng ta chọn lọc lệ thuộc vào công đoạn nghĩ suy của chúng ta, đấy là kết quả của những kinh nghiệm và sự tăng trưởng tư nhân của chúng ta.

5. Tinh thần (Thức uẩn – Vinnana)

Đây nhân tố quan trọng nhất của ngũ uẩn, bởi vì nó là nơi các nhân tố ý thức chấm dứt. Ko có tinh thần có thể ko có các nhân tố ý thức, chúng có mối quan hệ với nhau, lệ thuộc lẫn nhau và cùng còn đó.

Thức uẩn bao gồm 6 loại:

  1. Nhãn thức: Cái biết của mắt.
  2. Nhĩ thức: Cái biết của lỗ tai.
  3. Tỷ thức: Cái biết của mũi.
  4. Thiệt thức: Cái biết của lưỡi.
  5. Thân thức: Cái biết của cơ thể.
  6. Tinh thần: Cái biết của tâm về tư tưởng và ý tưởng.

Tương tự, thức uẩn đóng 1 vai trò quan trọng trong tất cả các sinh hoạt tâm linh. Mắt và vật thể nhận ra là các nhân tố vật lý, do đấy chúng ko đủ để tự tạo ra kinh nghiệm. Chỉ sự đồng hiện diện của tinh thần cộng với mắt và nhân vật thị giác mới tạo ra kinh nghiệm.

Tâm não chẳng hề là vật chất, nó liên can tới những nghĩ suy và ý tưởng. Các bề ngoài chỉ được nhận ra qua mắt, chứ chẳng hề qua tai, nhưng mà nghe thì chẳng hề là nhiệm vụ của mắt…Nghĩ suy và ý tưởng thuộc về tâm. Các cảm quan chẳng thể nghĩ, chúng chẳng thể hiểu được ý tưởng, chọn lọc hành động và đi tới kết luận.

Tinh thần được tạo ra phê duyệt sự tương tác giữa các cảm quan và nhân vật. Nghĩ suy và tư tưởng bắt nguồn từ tâm não, trong Phật giáo gọi là Tiềm thức. Ngũ uẩn chẳng hề là vĩnh cửu, chúng luôn chỉnh sửa và chúng chỉnh sửa lúc chúng ta trải nghiệm cuộc sống.

Kết luận

Nói tóm lại, ngũ uẩn là 5 nhân tố tạo thành con người làm cho chúng ta lầm tưởng về 1 bản ngã vĩnh cửu và tách biệt. Không những thế như chúng ta đã biết, cái gì được tổ hợp, tương tác thì sẽ chịu tác động của vô thường. Do đấy, ngũ uẩn cũng chỉnh sửa liên tiếp trong suốt công đoạn sống của 1 người. Ngũ uẩn là nhóm nhân tố, chẳng hề là ngã nên các vị cao Tăng mới dạy “ngũ uẩn giai ko” là như thế.

Theo giáo pháp của Phật giáo, con người là 1 người có đạo đức với cả tiềm năng hăng hái và bị động. Chúng ta nên chọn lọc những tiềm năng tốt để nuôi dưỡng, về đặc tính, tính cách và định hướng. Ấy là tiềm năng của mỗi con người để đạt được trí não tuyệt vời và tỉnh ngộ toàn vẹn. Phật giáo dạy rằng, mỗi người là kiến ​​trúc sư cho căn số của mình, và chúng ta sẽ gặt hái những gì chúng ta gieo trồng.

Hoa Sen Phật

Trên đây là nội dung về Mày mò ngũ uẩn trong Phật giáo được nhiều bạn kiếm tìm hiện tại. Chúc bạn thu được nhiều tri thức quý giá qua bài viết này!

Từ khóa kiếm tìm: Mày mò ngũ uẩn trong Phật giáo

Xem thêm  Ani Choying Drolma – Nữ ca sĩ nổi tiếng của Phật giáo Tây Tạng 2022

You may also like

Quan Thế Âm Bồ tát là ai? Nguồn gốc và ý nghĩa hình tượng 2022

Hãy cùng Muôn Màu theo dõi nội dung